Czy czyszczenie suchym lodem jest ekologiczne i co to znaczy

Hasło o ekologicznym czyszczeniu pojawia się w ofertach tak często, że przestało cokolwiek znaczyć. Warto więc rozłożyć je na części: co konkretnie znika z bilansu zakładu po zmianie metody, a co pozostaje bez zmian albo wręcz się pogarsza. Jedne argumenty są mocne i dają się policzyć w tonach odpadu, inne to zwykłe przekręcenie faktów o dwutlenku węgla. Przechodzimy przez jedne i drugie.

Skąd bierze się dwutlenek węgla do granulatu

Suchy lód nie powstaje z gazu wyprodukowanego specjalnie na tę okazję. Wytwórnie gazów technicznych odzyskują dwutlenek węgla jako produkt uboczny innych procesów przemysłowych, między innymi przy produkcji nawozów, przy fermentacji i w zakładach chemicznych. Ten sam gaz gazuje napoje i pakuje żywność w atmosferze ochronnej.

Odzyskany gaz zostaje oczyszczony, sprężony i zestalony w granulat, który wozimy w izolowanych pojemnikach. Nic z tego łańcucha nie wymaga wydobycia surowca ani wytworzenia gazu od zera. Z punktu widzenia zakładu to o tyle wygodne, że nie trzeba nic magazynować: granulat przywozimy na termin i zużywamy w całości tego samego dnia.

Warto od razu rozprawić się z legendą, którą powtarzają czasem sprzedawcy. Metoda nie pochłania dwutlenku węgla i nie jest żadnym sposobem na jego wiązanie. Gaz, który trafił do granulatu, po zabiegu wraca do atmosfery, dokładnie w tej samej ilości. Uczciwe zdanie brzmi więc inaczej: wykorzystujemy po drodze coś, co i tak zostałoby uwolnione.

Czy zabieg dokłada nowy gaz cieplarniany

Bilans zależy od tego, gdzie postawi się granicę rachunku. Sam granulat nie zwiększa emisji netto, bo pochodzi z odzysku, a nie z gazu wytworzonego po to, żeby go zestalić. Zużyty przy zabiegu i uwolniony do powietrza wraca po prostu tam, skąd by trafił bez naszego udziału.

Prawdziwy ślad zostawia natomiast sprzęt. Sprężarka pracuje na prądzie albo na paliwie, a jej pobór przy dłuższej robocie nie jest wcale symboliczny. Do tego dochodzi transport ekipy i granulatu, którego ubywa nawet w izolowanym pojemniku. Kto szuka rzetelnego porównania metod, powinien liczyć właśnie te pozycje, a nie sam gaz z granulek.

Po drugiej stronie rachunku stoi to, czego przy tej metodzie nie ma: produkcja i transport chemii, ogrzewanie wody, oczyszczanie ścieków, transport i utylizacja zużytego ścierniwa. Przy większych zakładach to zwykle więcej niż prąd zjedzony przez sprężarkę. Dlatego bilans ma sens tylko w porównaniu z konkretną alternatywą, a nie w oderwaniu od niej.

Odpad po robocie to wyłącznie zdjęty brud

To najmocniejszy i najłatwiejszy do sprawdzenia argument. Po piaskowaniu z hali wyjeżdża ścierniwo wymieszane z olejem i farbą, czyli odpad o masie wielokrotnie większej niż samo zabrudzenie. Po myciu chemicznym powstaje ściek do zebrania i przekazania. Po zabiegu suchym lodem zostaje tylko to, co narosło na powierzchni.

Dla służb utrzymania ruchu i osoby prowadzącej ewidencję odpadów przekłada się to na mniej pozycji w dokumentach i mniejsze koszty odbioru. W praktyce różnicę widać już przy pierwszym zleceniu, kiedy zamiast beczek i worków z piaskiem pod maszyną stoi jeden worek z tym, co zeszło z powierzchni.

Warto przy okazji obalić drobne nieporozumienie. Sam fakt, że medium czyszczące znika, nie sprawia, że zdjęty brud przestaje być odpadem. Jeżeli z maszyny zeszedł olej z metalami ciężkimi, trzeba go potraktować tak samo jak przy każdej innej metodzie. Zmniejsza się masa i liczba strumieni, nie znika obowiązek klasyfikacji i przekazania uprawnionemu odbiorcy.

• Brak zużytego ścierniwa do zebrania, przesiania i przekazania jako odpad
• Brak ścieku technologicznego i pytania o separator albo neutralizację
• Brak opakowań po preparatach chemicznych i kart charakterystyki w segregatorze
• Brak filtrów i sorbentów zużytych do zbierania rozlanej cieczy
• Jedyna pozycja w ewidencji to zdjęty osad, sklasyfikowany według swojego rodzaju

Woda, której nie trzeba zużyć ani potem oczyścić

Mycie ciśnieniowe dużego obiektu potrafi zużyć naprawdę sporo wody, a każdy litr trzeba potem gdzieś skierować. W zakładzie z kanalizacją technologiczną kończy się to na podczyszczalni, w obiekcie bez niej na wozie asenizacyjnym. Przy pracach na zewnątrz dochodzi pytanie, co spływa do gruntu razem ze smarem ze ściany.

Metoda sucha usuwa cały ten wątek z rozmowy. Nie ma poboru wody, nie ma odpływu, nie ma kałuż na posadzce i nie ma sezonowego problemu z zamarzaniem przy pracach zimowych. Dla obiektów, gdzie woda jest reglamentowana albo kosztowna, bywa to argument mocniejszy niż sam efekt czyszczenia.

Jest jeszcze skutek uboczny, o którym rzadko się mówi. Brak wilgoci oznacza brak warunków do rozwoju pleśni i bakterii w zakamarkach konstrukcji. W spożywce i w obiektach służby zdrowia to realna korzyść, choć nie zastępuje przewidzianej planem higieny dezynfekcji.

Kiedy metoda sucha wygrywa w audycie środowiskowym

Audytorzy pytają zwykle o trzy rzeczy: jakie substancje wprowadzasz na obiekt, jaki odpad wytwarzasz i jak go dokumentujesz. Przy czyszczeniu mechanicznym bez środków chemicznych odpowiedź na pierwsze pytanie brzmi krótko i nie wymaga dołączania kart charakterystyki. To skraca rozmowę bardziej, niż mogłoby się wydawać.

W praktyce najczęściej robimy z tego użytek przy zakładach spożywczych, obiektach leczniczych i firmach z systemami zarządzania środowiskowego. Czyszczenie maszyn bez chemii i bez ścieków wpisuje się tam w procedury bez wyjątków i odstępstw. Jeżeli przygotowujesz się do audytu albo chcesz uprościć ewidencję, zadzwoń pod 505 646 757 i opisz zakres, a powiemy, co da się tą metodą objąć, a czego nie.

Do każdego zlecenia dokładamy protokół z zakresem prac, użytym medium oraz zdjęciami przed i po. Nie jest to certyfikat ani deklaracja środowiskowa, tylko rzetelny opis tego, co się wydarzyło na obiekcie. Audytorzy zwykle właśnie tego oczekują, a dokumentacja fotograficzna bywa przy tym pomocna również przy przeglądach technicznych, bo pokazuje stan urządzeń w konkretnym dniu.

Ekologiczny nie znaczy automatycznie bezpieczny

Brak chemii nie zwalnia z myślenia o bezpieczeństwie i to jest chyba najważniejsze zdanie w całym tekście. Dwutlenek węgla jest cięższy od powietrza, więc gromadzi się przy posadzce, w kanałach, kanałach rewizyjnych, studzienkach i piwnicach. W wysokim stężeniu wypiera tlen, a objawy narastają szybko i podstępnie.

Dlatego przy pracy w pomieszczeniach zamkniętych wymuszamy wentylację i używamy detektora stężenia, a w przestrzeniach zamkniętych w rozumieniu przepisów obowiązuje asekuracja z zewnątrz. To nie jest nadgorliwość, tylko podstawowy warunek wykonywania tej roboty. Klient, który mówi, że przecież to tylko lód, dostaje od nas krótki wykład na wstępie.

Druga sprawa to hałas i zimno. Dysza pracuje głośno, więc obowiązują ochronniki słuchu i wygrodzenie strefy, a kontakt granulatu ze skórą grozi odmrożeniem, stąd rękawice i osłona oczu. Metoda jest przyjazna dla środowiska, ale nie dla nieuważnego człowieka, i te dwie rzeczy trzeba rozdzielić.

Czego nie wpiszemy w oświadczenie dla klienta

Nie napiszemy, że zabieg jest neutralny klimatycznie ani że zmniejsza ślad węglowy zakładu, bo to nieprawda w takim brzmieniu. Napiszemy natomiast, co zostało wykonane i czym: czyszczenie mechaniczne suchym lodem, bez użycia środków chemicznych i bez wytworzenia ścieków. To zdanie da się obronić przed każdym audytorem i zwykle w zupełności wystarcza.

Nie napiszemy też, że metoda dezynfekuje. Zdejmuje osad, grzybnię i zabrudzenia mikrobiologiczne z powierzchni, natomiast działania biobójczego nie deklarujemy. Jeżeli plan higieny wymaga dezynfekcji, wykonuje się ją po naszym zabiegu, na czystym i suchym podłożu, zużywając przy tym mniej preparatu.

Nie obiecujemy wreszcie, że to zawsze wybór najbardziej przyjazny środowisku. Przy dużej, prostej powierzchni na wolnym powietrzu, gdzie da się bezpiecznie użyć wody, mycie ciśnieniowe bywa rozsądniejsze i tańsze pod każdym względem. Zdarza się też, że usuwanie graffiti ze świeżo pomalowanej, gładkiej ściany załatwia zwykły zmywacz i szmata, więc ściąganie agregatu byłoby przesadą.

Tego rodzaju szczerość opłaca się obu stronom. Klient nie płaci za usługę, której nie potrzebuje, a my nie tracimy dnia na robotę, która nie zrobi wrażenia. Firmy sprzedające zabieg jako lekarstwo na wszystko zwykle kończą tak, że muszą tłumaczyć się z efektu, którego nie było jak osiągnąć. Wolimy zawęzić zakres i wykonać go porządnie.